Zij dronk Ranja met een rietje

Ranjaglas Polak - 1921

Dit eenvoudige conische glas, twaalf en een halve centimeter hoog, draagt het oudste logo van Ranja, met de trotse woorden “uit sinaasappelen geperst”. Het werd geproduceerd door de NV C. Polak Gzn uit Groningen, het bedrijf van de Joodse familie Polak, die rond 1921 begon met het maken van limonadesiropen. Wat begon als een lokaal product groeide uit tot een nationaal begrip: Ranja, het drankje dat generaties Nederlandse kinderen grootbrachten.

Pioniersgeest

De familie Polak stond bekend om hun ondernemerschap en innovatie. In hun fabriek aan de Oosterhamrikkade werden natuurlijke sappen verwerkt tot de eerste echte Nederlandse ranja. Het glas weerspiegelt die pioniersgeest: functioneel, helder en met een logo dat symbool werd voor vernieuwing en gezelligheid. Achter de charme van dit object schuilt echter ook de herinnering aan de Joodse ondernemersfamilies die voor de oorlog het economische en culturele leven van Groningen mede vormgaven. Velen van hen, waaronder leden van de familie Polak, werden later tijdens de Holocaust getroffen. Dit glas is daarmee niet alleen een stukje reclamegeschiedenis, maar ook een eerbetoon aan Groningse veerkracht en vakmanschap.